دراین كتاب فرض ما بر این است: كسی به سراغ اتوكد می آید كه به قدركافی با كامپیوتر, سیستم عامل, چگونگی نصب برنامه ها (setup), ساختن میانبرها (shortcuts) و... آشنایی دارد. باوجوداین یادآوری برخی از موارد خالی ازفایده نیست. لذا به طور خلاصه و فهرست وار به آنها می پردازیم.

با نگاهی به عناوین داخلی این فصل می توانیم میزان دانسته های خود را درهرمورد مرور كنیم و تنها درصورت نیاز به مطالعۀ قسمت مربوطه بپردازیم. تصویرهای این فصل در ویندوز 98 تهیه شده اند و توضیحات نیز قاعدتاً به ویندوز 98 اختصاص دارد. در ویندوزهای 2000 و XP نیز كمابیش مراحل انجام كارها مشابه 98 است.

بالای صفحه (Top)

ویندوز 95, 98, NT, ME, 2000 یا XP, كدامیك مناسبترند؟

اتوكد 2002 برروی سیستم عامل های بعد از ویندوز 95 قابل نصب و اجراست. اما برای استفادۀ بهینه از اتوكد 2002 نیاز به سخت افزارهایی داریم كه در صورت بودن چنان امكاناتی براحتی می توانیم ویندوز 98 را به روی كامپیوترمان نصب كنیم. برای نصب ویندوز 2000 و ویندوز XP امكانات سخت افزاری بیشتری موردنیاز است. ویندوز ME (میلنیوم) نیز همان ویندوز 98 با ظاهری زیباتر و نزدیك به ویندوز 2000 است. در ویندوزNT4.0 باید اجازۀ دستیابی به بخش های ثبتی (registry section) را داشته باشیم. در ویندوز 2000 و XP هم باید دسترسی كامل (Administrator) به همۀ بخش ها داشته باشیم.

ویندوز 98 در 2 نشر اول و دوم با پشتیبانی زبان عربی نیز ارائه شده است. كسانی كه نسخه های فارسی ویندوز را مورد استفاده قرار می دهند، در واقع ویندوز عربی نشر اول را كه فارسی شده است به كار می برند. حتی در پاره ای موارد عمل فارسی كردن ویندوز در دومرحله انجام می گیرد. در مرحلۀ اول ویندوز عربی نصب می شود و در مرحلۀ بعدی برنامۀ مخصوصی اجرا می گردد كه فونت های فارسی (پ, چ, ژ, گ) و تاریخ شمسی و... را به آن اضافه می كند. بعضی از فارسی سازها برروی ویندوز انگلیسی نصب می گردند.

ویندوز 98 عربی و فارسی (به خصوص نشر اول ویندوز عربی) دارای ایرادهای زیادی است و به همین علت توصیه می شود درصورتی كه نیازی به نوشتن و دیدن كلمات فارسی نداریم از ویندوز 98 انگلیسی (نشر دوم) استفاده كنیم.

ویندوزهای 2000 و XP باوجوداینكه دارای امكانات مشاهده و تایپ فارسی هستند ولی اشكالاتی هم دارند. از جمله اینكه فاقد فونت های فارسی می باشند كه این اشكال با بارگذاری فونت های فارسی كه طبق استاندارد مایكروسافت ساخته شده اند برطرف می شود. اشكال دیگر هنگام تایپ حرف "ی" مشاهده می شود كه ویندوز به صورت هوشمند "ی" اول و "ی" وسط را تشخیص نمی دهد. چارۀ آن این است كه هنگام تایپ حرف "ی" سیستم را به عربی تبدیل كنیم.

بالای صفحه (Top)

اشكال موجود در ویندوز 98 عربی (و فارسی) نشراول و چگونگی رفع آن

اشكالی كه در برنامۀ Internet Explorer نسخۀ 4 وجود دارد (این نسخه همزمان با ویندوز 98 نشراول نصب می گردد.) سبب می شود تا پس از نصب برخی از برنامه ها (از جمله اتوكد 2000) و هنگام راه اندازی (boot) مجدد سیستم, ویندوز از كار بیفتد (اصطلاحاً hang كند.) برای ترمیم خرابی به وجودآمده ناگزیر به نصب دوبارۀ ویندوز خواهیم بود. البته كافی است دوباره ویندوز را در همان محل سابق خود نصب كنیم و دراین صورت اطلاعات قبلی حفظ خواهند شد. برای جلوگیری از بروز اشكال ذكرشده كافی است نسخه های جدیدتر Internet Explorer یعنی IE 5.0 یا IE 5.5 را نصب كنیم. (IE 6.0 دارای نواقصی است و نصب آن توصیه نمی شود.) اتوكد 2002 به طورخودكار IE 5.5 را نصب می كند و در این مورد مشكلی برای اتوكد 2002 وجود ندارد.

بالای صفحه (Top)

بخش های مختلف میز كار ویندوز (Desktop)

در ذیل شكل I-1 در صفحۀ بعد, نام بخش های مختلف صفحۀ ویندوز و شرح مختصری دربارۀ هربخش نوشته شده است.

شكل I-1) بخش های مختلف صفحۀ ویندوز (میز كار یا Desktop) (ویندوز 98 فارسی)

1. صفحۀ اصلی (Desktop) حاوی میانبرها (Shortcuts)

2. تعدادی از میانبرهای استاندارد ویندوز: My Computer, My Documents, Recycle Bin

3. میانبری كه اتوكد 2002 را اجرا می كند. برای اجرای این میانبر باید بروی آن 2 بار دكمۀ ماوس را پشت سرهم بزنیم.

4. نواروظایف (Taskbar): نماد برنامه ای كه در حال اجرا باشد در این ناحیه مشاهده می شود.

5. نماد برنامۀ درحال اجرا

6. بخش Quick Launch - شامل نمادهایی كه به شكل دكمه می باشند و با انتخاب دكمه اجرا می گردند.

7. منوی ویندوز: با انتخاب دكمۀ Start(شروع) این منو باز می شود.

8. نماد برنامه های مقیم (Resident) در حافظه (این نماد Tray icon نامیده می شود.): در این ناحیه همچنین نمادهای مربوط به كم و زیاد كردن صدا (Volume) و تغییر كیفیت تصویر (Display) و... قابل نمایش است. درسمت راست این نمادها نشانگرساعت مشاهده می شود.

بالای صفحه (Top)

چگونه برنامه ای را نصب كنیم؟

معمولاً برنامه های فراگیر (از جمله اتوكد 2002) دارای سی دی (CD) نصب می باشند. سی دی نصب دارای پرونده ای به نام Autorun.inf می باشد كه هنگام قراردادن سی دی در داخل گردونه (CD Drive) به طورخودكار دستورالعمل های نوشته شده در آن اجرا می گردد و كاربر را راهنمایی می كند تا برنامه را به روی هارددیسك نصب كند. اگر Autorun.inf موجود نبود یا به عللی اجرا نشد، كافی است درروی سی دی به دنبال پرونده ای به نام Setup.exe بگردیم و پس از یافتن, آن را اجرا كنیم. ممكن است ویندوز نام كامل پرونده ها را نشان ندهد. به صورت پیش فرض ویندوز پسوند (extension) نام پرونده های شناخته شده را حذف می كند. برای اطمینان از درستی كارهایی كه انجام می دهیم بهتر است از ویندوز بخواهیم پسوند همۀ پرونده ها را نشان بدهد.

بالای صفحه (Top)

چگونه نام كامل پرونده ها را مشاهده كنیم؟

برای جلوگیری از بروز اشتباهات ناشی از همنام بودن ظاهری پرونده ها, درحالی كه پسوند های آنها متفاوت است، گام های زیر را برمی داریم:

(A) یكی از راه های زیر را انتخاب می كنیم:

راه اول (فقط در ویندوز 98):

1- در محلی خالی در روی میز كار (desktop) دكمۀ راست ماوس را می زنیم. (شكل I-2)

شكل I-2) زدن دكمۀ ماوس در ناحیه ای خالی در روی میز كار (desktop) سبب باز شدن یك منو می شود كه در شكل I-3 تصویر بزرگ شدۀ آن مشاهده می گردد.

2- از میان منوی گشوده شده گزینۀ Active Desktop و از میان گزینه های آن Customize my Desktop... را انتخاب می كنیم. (شكل I-3)

شكل I-3) انتخاب گزینۀ Active Desktop w Customize my Desktop

3- زبانۀ Web را انتخاب می كنیم (این زبانه به طور خودكار انتخاب می شود.) و دكمۀ Folder Options را می زنیم (شكل I-4).

شكل I-4) پنجرۀگفتگویی Display Properties - زبانۀ Web

4- به پرسش بعدی پاسخ بله (‎Yes‎) می دهیم تا پنجرۀ Folder Options باز شود. (شكل I-5)

شكل I-5) با انتخاب دكمۀFolder Options... با این پرسش مواجه می شویم كه:

آیا می خواهید ویژگی های صفحۀتصویر (Display Properties) را ذخیره كرده، پنجرۀ آن را ببندید و به جای آن گزینه های پوشه ها (Folder Options) را باز كنید؟

كه باید به آن پاسخ بلی (yes) یا خیر (No) بدهیم.

راه دوم:

1- My Computer را باز می كنیم.

2- از منوی گشودنیView گزینۀ Folder Options... را انتخاب می كنیم (شكل I-6).

شكل I-6) گزینۀ Vieww Folder Options… در My Computer

(B) پنجرۀ Folder Options باز می شود. زبانۀ View را انتخاب می كنیم. (شكل I-7)

شكل I-7) زبانۀ View در پنجرۀگفتگویی Folder Options

þ Hide file extensions for known file types

برمی داریم و دكمۀ OK را می زنیم.

اما پیش از نصب برنامه شاید بهتر باشد این را كه قبلاً نصب شده است یا نه، بررسی كنیم.

بالای صفحه (Top)

چگونه از نصب برنامه ای اطمینان پیدا كنیم؟

اكثر برنامه های اجرایی هنگام نصب در ویندوز خود را ثبت (register) می كنند و به این صورت به ویندوز حضورخود را اعلام می نمایند. یكی از راه های كنترل اینكه برنامه ای نصب شده است یا نه، انجام مراحل زیر است:

(A) ورود به Control Panel:

این كار به دوطریقه انجام می پذیرد:

راه اول, از روی میز كار (desktop):

1- با دوبارتقه زدن (double click) برروی نماد My Computer آن را باز می كنیم. (شكل I-8)

شكل I-8) پنجرۀ My Computer

2- با انتخاب و دوبارتقه زدن (double click) روی Control Panel وارد آن می شویم.

راه دوم: از منوی Start (شروع) در نواروظایف (taskbar):

1- منو را باز كرده گزینۀ Settings را انتخاب می كنیم. (شكل I-9)

01-10-a

شكل I-9) گزینۀ SettingswControl Panel در منوی Start (شروع)

2- در منوی فرعی برروی گزینۀ Control Panel تقه می زنیم (click می كنیم). (شكل I-9)

(B) نماد Add/Remove Programs را اجرا می كنیم.(شكل I-10)

01-11-a

شكل I-10) محل نماد Add/Remove Programs در Control Panel

شكل I-11) فهرست نام برنامه های نصب شده در ویندوز

درصورتی كه نام برنامۀ موردنظر در فهرست باشد این به معنی نصب برنامه است, ولی تنها شرط برای اجرای درست یك برنامه، بودن نام آن درفهرست برنامه های نصب شده نیست. چه بسا كسی به عمد یا سهو پرونده های مربوط به برنامه را از روی هارددیسك پاك كرده باشد. برای اجرای درست اتوكد 2002 باید پروندۀ ACAD.EXE درروی هارددیسك موجود باشد.

بالای صفحه (Top)

چگونه پرونده ای را برروی هارددیسك بیابیم؟

برای جستجوی پرونده، كافی است به توضیحات زیر توجه كنیم:

فرض كنیم می خواهیم به دنبال ACAD.EXE بگردیم،

1- وارد منوی Start (شروع) می شویم.

به ترتیب گزینه های Find و Files or Folders... را انتخاب می كنیم. (شكل I-12)

01-13-a

شكل I-12) گزینۀ FindwFiles or Folders… در منوی Start

2- یك پنجرۀگفتگویی ظاهر می شود (شكل I-13). درجلوی Named نام ACAD.EXE را وارد كرده، My Computer را به عنوان محل جستجو انتخاب می كنیم و Find Now را انتخاب می كنیم.

شكل I-13) پنجرۀگفتگویی Find: All Files

شكل I-14) یافتن ACAD.EXE

دراین شكل غیراز برنامۀ اجرایی اتوكد 2002 تعدادی دیگر ACAD.EXE یافته شده است.

3- با انتخاب دكمۀ Find Now یا Search Now ویندوز شروع به جستجو می كند و با یافتن ACAD.EXE محل آن را نشان می دهد. (شكل I-14)

بالای صفحه (Top)

چگونه برنامۀ نصب شده ای را اجرا كنیم؟

برای اجرای برنامۀ نصب شده می توانیم به یكی از روش های زیر عمل كنیم:

1- از میزكار (Desktop):

جستجو درمیزكار به دنبال میانبری (Shortcut) كه برنامۀ موردنظر ما را اجرا كند. (در شكل I-1 میانبر اتوكد 2002 مشاهده می شود.)

2- از منوی Start (یا شروع):

گشودن منوی Start, سپس ورود به منوی Programs و در پی آن یافتن گزینه ای كه برنامۀ ما را اجرا می كند. درشكل I-15 گزینه ای كه اتوكد 2002 را اجرا می كند نشان داده شده است.

شكل I-15) منوی Start - گزینۀ ProgramswAutoCAD 2002wAutoCAD 2002

اتوكد 2002 درهنگام نصب هم درمیزكار و هم درمنوی Programs میانبرهای لازم را می سازد. اما ممكن است كسی به عمد یا سهو این میانبرها را پاك یا دستكاری كرده باشد. دراین صورت باید برنامۀ اجرایی را یافته, آنرا مستقیماً اجرا كنیم.

3- اجرای مستقیم برنامه:

گشودن منوی Start (شروع), انتخاب Run... و سپس تایپ مسیر كامل (شكل I-16) و نام پروندۀ اجرایی (شكل I-17), (پروندۀ اجرایی اتوكد 2002, ACAD.EXE, همانگونه كه دربالا دیدیم درمحل نصب اتوكد قرار دارد.)

01-17-a

شكل I-16) انتخاب گزینۀRun... در منوی Start

شكل I-17) ورود نام و مسیركامل پروندۀاجرایی در پنجرۀگفتگویی Run

بالای صفحه (Top)

چگونه میانبر (Shortcut) بسازیم؟

برای ساختن میانبر كافی است گام های زیر را برداریم:

1- مكان نما را به ناحیه ای خالی در میزكار برده right click می كنیم. (كلید راست ماوس را فشار می دهیم.)

شكل I-18) گزینۀ New w Shortcut در منوی بلادرنگ (popup menu)

2- گزینۀ New را انتخاب می كنیم.

3- گزینۀ Shortcut را بر می گزینیم. (شكل I-18)

4- پنجره ای گشوده می شود كه درداخل جعبۀویرایشی (edit box) نام كامل برنامه را وارد می كنیم. (در اینجا ACAD.EXE) (شكل I-19)

شكل I-19) دادن نام پروندۀ اجرایی برای ساختن میانبر (shortcut)

درصورتی كه نام برنامه درمسیرجستجوی ویندوز قرار داشته باشد, (این مسیر را با متغیر محیطی PATH تعیین می كنیم كه این عمل درداخل پروندۀ AUTOEXEC.BAT انجام می پذیرد.) مسیر كامل آن توسط ویندوز به ابتدای نام پروندۀ اجرایی اضافه می شود. اگر ویندوز آن پرونده را درمحل جاری (محل نصب ویندوز) و مسیرجستجوی كتابخانه ای (path) نیابد پیغام خطایی مبنی بر عدم وجود پروندۀ موردنظر ظاهر می گردد. (شكل I-20)

01-21

شكل I-20) پیغامی مبنی براینكه پروندۀ مشخص شده یافته نشد.

دراین صورت برای جستجوی پرونده دكمۀ Browse... را می زنیم (شكل I-22). برای ساختن یك میانبر به منظور اجرای اتوكد 2002 به محل نصب آن رفته ACAD.EXE را انتخاب می كنیم. (شكل I-21)

شكل I-21) جستجو و یافتن پروندۀ اجرایی برای ساختن میانبر (shortcut)

و پس از بازگشت به پنجرۀ قبلی دكمۀ Next را می زنیم. (شكل I-22)

شكل I-22) نام و مسیر كامل پروندۀ اجرایی در پنجرۀگفتگویی Create Shortcut

5- اكنون نام میانبر را تعیین می كنیم. (در اینجا My AutoCAD) (شكل I-23) و دكمۀ Finish را می زنیم.

شكل I-23) دادن نام میانبر (shortcut)

بالای صفحه (Top)

محل جاری یك میانبر به چه معنی است؟

معمولاً هر برنامه ای پرونده های مورد نیاز خود را در دو محل جستجو می كند:

9. «محل جاری»

10. محل جستجوی كتابخانه ای كه در داخل برنامه تعیین می گردد.

هرمیانبری محلی را به عنوان «محل جاری» درنظر می گیرد. اگر برای میانبر «محل جاری» تعیین نكرده باشیم، محلی كه میانبر در آنجا قرار دارد، «محل جاری» درنظر گرفته می شود. مثلاً اگر میانبر را روی میزكار (desktop) ساخته باشیم، میزكار «محل جاری» خواهد بود.

اما اگر بخواهیم محل جاری را تغییر دهیم، چه كنیم؟

بالای صفحه (Top)

چگونه محل جاری اجرای یك میانبر را تعیین كنیم؟

برای تغییر محل تعیین شده در میانبر گام های زیر را برمی داریم:

1. مكان نما را به روی میانبر می بریم و دكمۀ راست ماوس را فشار می دهیم.

2. گزینۀ Properties را انتخاب می كنیم. (شكل I-24)

شكل I-24) تغییر ویژگی های میانبرMy AutoCAD

شكل I-25) پنجرۀ ویژگی های میانبر My AutoCAD

3- در جعبۀویرایشی Start in مسیر مطلوب را وارد می كنیم. (شكل I-25)

درصورتی كه این مسیر وجود نداشته باشد, پس از زدن دكمۀ OK یا Apply ویندوز پیغام خطایی می دهد و از ما می خواهد كه یك مسیر موجود را انتخاب كنیم. (شكل I-26)

شكل I-26) اگر درمقابل Start in در پنجرۀگفتگویی ویژگی های میانبر (Shortcut Properties) مسیری تایپ كنیم كه وجود نداشته باشد این پیغام ظاهر می شود.

همان طوركه در بالا هم اشاره شد، اگر در مقابل Start in هیچ مسیری تایپ نشده باشد ویندوز محل میانبر (دراینجا میز كار یاdesktop ) را درنظر می گیرد.

توجه: درصورتی كه در نام مسیرهایی كه می دهیم فضای خالی وجود داشته باشد باید كل مسیر را در میان علامت های مظنۀ مضاعف (" یا double quote) قرار دهیم.

بالای صفحه (Top)

چگونه برنامۀ نصب شده ای را از ویندوز حذف (Uninstall) كنیم؟

عمل حذف پرونده های مربوط به یك برنامه بدون برداشتن آن از Registry ویندوز عمل ناقصی خواهد بود. برای حذف برنامه از ویندوز كافی است وارد Control Panel شده, نماد Add/Remove Programs را اجرا كرده, نام برنامه را از فهرست انتخاب كرده، دكمۀ Add/Remove... را بزنیم. (شكل I-11)

چون می خواهیم اتوكد 2002 را همزمان با این كتاب نصب كنیم تا تفاوتی بین نسخۀ اتوكد ما با آنچه دراین كتاب مشاهده می شود وجود نداشته باشد، لذا به روش شرح داده شده در بالا، اتوكد را از ویندوز حذف (uninstall) می كنیم.

بالای صفحه (Top)

تغییر شكل و عملكرد مكان نما در ویندوز

وقتی مكان نما در میزكار ویندوز به شكل دست است برای اجرای هربرنامه كافی است یكبار به روی آن تقه بزنیم (كلیك كنیم). (شكل I-27)

شكل I-27) وقتی مكان نما درروی میزكارویندوز به شكل دست است. اجرای برنامه ها به جای دوبار تقه زدن (double click) با یكبار تقه (click) انجام می گیرد.

برای جلوگیری از بروز هرگونه اشتباه یا دوگانگی بین مطالب این كتاب و عملكرد ما بهتر است مكان نما را به حالت استاندارد درآوریم. برای تبدیل مكان نما به شكل استاندارد دستورالعمل های نوشته شده درزیر را به كار می بریم:

1- پنجرۀگفتگویی مربوط به Folder Options را احضار می كنیم. (این عمل را در صفحات قبل، هنگام انجام تنظیمات برای آنكه نام كامل پرونده ها را مشاهده كنیم، دیدیم.)

2- پس از ظاهرشدن پنجرۀ Folder Options:

زبانۀ General را انتخاب می كنیم و دكمۀ Settings را می زنیم. (شكل I-28)

01-44-a-1

شكل I-28) زبانۀ General در پنجرۀگفتگویی Folder Options

3- در پنجرۀ جدید دكمۀرادیویی:

Double-click to open an item (single-click to select)

را انتخاب كرده, OK را زده (شكل I-29)، سپس Close را می زنیم.

01-44-a-2

شكل I-29) پنجرۀگفتگویی Custom Settings

بالای صفحه (Top)

تغییر حالت نواروظایف

برخی از كاربران ویندوز (به ویژه كاربران تازه كار آن) دوست دارند نواروظایف (taskbar) را به صورت Autohide درآورند كه فقط درصورت نیاز ظاهر گردد و درزمان های دیگر ناپدید شود. این حالت درهنگام كار با اتوكد می تواند مشكلاتی ایجاد كند كه بعداً متوجه آن خواهیم شد. برای تغییر وضعیت نواروظایف دستورالعمل های نوشته شده درزیر را به كار می بریم:

1- پنجرۀگفتگویی Taskbar Properties را به یكی از راه های زیر باز می كنیم:

- در روی نواروظایف (Taskbar) دكمۀراست ماوس را می زنیم و گزینۀ Properties را از منوی بازشده انتخاب می كنیم. (شكل های I-30-1 و I-30-2)

شكل I-30-1) منوی بلادرنگ كه با زدن دكمۀ راست ماوس روی قسمتی خالی از نواروظایف (taskbar) ظاهر می شود.

شكل I-30-2) منوی بلادرنگ كه با زدن دكمۀ راست ماوس روی قسمتی خالی از نواروظایف (taskbar) در منطقۀ Quick Launch ظاهر می شود.

منوی Start (شروع) را باز كرده, منوی فرعی Settings را انتخاب كرده سپس Taskbar & Start Menu... را انتخاب می كنیم. (شكل I-31)

01-46-a

شكل I-31) گزینۀ Settings w Taskbar & Start Menu… در منوی Start

2- در میان پنجرۀگفتگویی گزینۀ Auto hide را در صورت روشن بودن خاموش می كنیم و OK را می زنیم. (شكل I-32)

01-47-a

شكل I-32) پنجرۀگفتگویی Taskbar Properties

بالای صفحه (Top)

پرسش

1. مزایا و معایب هركدام از نسخه های ویندوز را نام برده شرح دهید.

2. اشكال موجود در ویندوز عربی (نشر اول) و چگونگی رفع آن را بنویسید.

3. برای مشاهدۀ نام كامل پرونده های موجود روی هارددیسك (نام و پسوند) چه اعمالی باید صورت گیرد؟

4. كارهایی كه باید برای كسب اطمینان از نصب كامل و بدون نقص یك برنامه انجام گیرند كدامند؟

بالای صفحه (Top)

تحقیق

1. به جستجوی پرونده هایی كه دارای پسوند DWG می باشند بپردازید.

2. میانبرهای روی میزكار (desktop) را بررسی كنید و ببینید هركدام چه برنامه ای را و از كجا اجرا می كنند و محل شروع برنامه كجاست؟

3. محل جاری یك میانبر درچه زمانی مورداستفاده قرار می گیرد؟

4. همانگونه كه اشاره شد برخی از سی دی ها دارای پرونده ای به نام Autorun.inf می باشند كه سبب می شود تا هنگام قرار دادن سی دی در داخل گردونه و بستن آن به طورخودكار اجرا گردد. بررسی كنید كه چگونه می توانیم از اجرای Autorun.inf جلوگیری كنیم؟

5. شكل I-29 را مشاهده كرده, بخش های مختلف پنجره های گفتگویی را امتحان و بررسی كنید.

6. اشكالاتی را كه درصورت Autohide بودن نوار پائینی صفحۀویندوز درهنگام اجرای برنامه ای همچون اتوكد بروز می كند، بررسی كنید.

بالای صفحه (Top)